Utangulizi:
Hatimaye jana Julai 27 ya mwaka huu, Makamu Mwenyekiti wa Chadema, Tundu Lissu alirejea Tanzania baada ya kuwa nje ya nchi kwa talriban miaka mitatu. Mwanasiasa huyo machachari, alilazimika kwenda nje kwa ajili ya matibabu kufatia jaribio la kuuawa kwake lililotokea Septemba 7 mwaka 2017. Katika tukio hilo la kinyama, Lissu alimwagiwa “mvua ya risasi,” na kwa hakika ni miujiza tu iliyomwezesha kuwa hai hadi leo.
Kabla ya tukio hilo, Lissu alijitanabaisha kama mpinzani mkuu wa Rais John Magufuli, huku akionyesha wazi hofu yake kuwa Magufuli alikuwa akijaribu kujenga dola ya kidikteta. Na kwa kuangalia hali ilivyo sasa, yayumkinika kuafikiana na Lissu kuwa maono yake kuhusu Magufuli yalikuwa sahihi.
Lissu wa 'Chadema ya awali'
Lissu, kama chama chake cha Chadema, amepitia awamu tatu hivi muhimu. Lakini pengine kabla ya kumuongelea yeye, tuangalie kwanza awamu hizo kwa kuzingatia chama chake.
Historia ya siasa za upinzani Tanzania haikuanzia kwa Chadema. Katika uchaguzi mkuu wa kwanza wa vyama vingi mwaka 1995, chama kikuu cha upinzani kilikuwa NCCR-Mageuzi kilichosheheni waasisi mbalimbali wa siasa za upinzani. Hata hivyo, licha ya mgombea wa tiketi ya urais kupitia chama hicho, Augustine Lyatonga Mrema, kuvuta hisia za wengi, ukweli usiojulikana na wengi ni kwamba alikuwa akitumiwa na Idara ya Usalama wa Taifa kuhujumu upinzani.
Na licha ya kufanya vizuri kiasi kwa kupata kura 1,808,616 sawa na asilimia 27.77 ya kura zote, na kuwa mshindi wa pili nyuma ya mshindi wa kiti cha urais, marehemu Benjamin Mkapa, aliyeshinda kwa kupata kura 4,026,422 sawa na asilimia 61.82 ya kura zote, hujuma zilizofanywa na Idara ya Usalama wa Taifa kupitia kwa Mrema hatimaye zilifanikiwa kuisambaratisha NCCR-Mageuzi baada ya uchaguzi mkuu uliofuata (wa mwaka 2020).
Katika uchaguzi huo, Mkapa alishinda tena kwa kupata kura 5,863,201 sawa na asilimia 71.74 ya kura zote akifuatiwa na Profesa Ibrahim Lipumba wa CUF aliyepata kura1,329,077 sawa na asilimia 16.26 na Mrema alishika nafasi ya tatu kwa kupata kura 637,115 sawa na asilimia 7.80.
Kwenye ubunge, Chadema ilifanikiwa kushika nafasi ya tano nyuma ya CCM, CUF, TLP na UDP. Kadhalika iliambuliwa wabunge wanne wa kuchaguliwa na mmoja wa viti maalum na kufanya idadi ya wabunge kuwa watano.
Katika uchaguzi wa mwaka 2005, Chadema ilifanikiwa kusimamisha mgombea wake kwenye nafasi ya urais, Freeman Mbowe, ambaye alifanikiwa kushika nafasi ya tatu nyuma ya mshindi, mgombea kwa tiketi ya CCM Jakaya Kikwete aliyepata kura 9,123,952 sawa na asilimia 80.28 ya kura zote. Mshindi wa pili Lipumba alipata kura 1,327,125 sawa na asilimia 11.68 ilhali Mbowe alipata kura 668,756 sawa na asilimia 5.88 ya kura zote.
Kwenye ubunge, Chadema ilifanikiwa kuongeza idadi ya viti na kufikisha vitano vya wabunge wa kuchaguliwa na sita wa kuteuliwa na hivyo kufikisha jumla ya viti 11.
Katika uchaguzi wa mwaka 2010, Chadema ilifanya vizuri zaidi ambapo mgombea wake, Dkt Willbrord Slaa, alifanikiwa kushika nafasi ya pili kwa kupata kura 2,271,491 sawa na asilimia 27.05 nyuma ya mgombea wa CCM, Kikwete, aliyepata kura5,276,827 sawa na asilimia 62.83.
Kadhalika, Chadema ilifanikiwa kuongeza idadi ya wabunge ambapo ilipata wabunge wa kuchaguliwa 23 na viti maalum 25 na kufanya idadi ya wabunge wote kufikia 48. Kwa hakika haya yalikuwa mafanikio makubwa, kutoka viti vitano hadi 11 hadi kufikia 48.
Katika uchaguzi uliopita wa mwaka 2015 ambao kwa mara nyingine, kama ilivyokuwa “zama za Mrema na NCCR-Mageuzi,” mgombea mkuu wa upinzani alitokea CCM, na athari zilikuwa kubwa kuliko mafaniko.
Licha ya Lowassa kupata ushindi mkubwa kuliko wote kwa mgombea wa upinzani, ambapo alipata kura 6,072,848 sawa na asilimia 39.97 nyuma ya mgombea wa CCM, John Magufuli, aliyepata kura 8,882,935 sawa na asilimia58.46, kilichojiri baada ya uchaguzi huo kimewafanya wengi kuhofia mustakabali wa Chadema.
Pamoja na Lowassa kuiwezesha Chadema kufikisha wabunge 70 ambao ni historia kwa vyama vya upinzani, chama hicho kikuu cha upinzani kimeshuhudia lundo la wabunge na madiwani wake wakihama na kujiunga na CCM. Japo kwa asilimia kubwa hali hiyo imechangiwa na siasa za Magufuli za ‘kununua wapinzani,“ mchango wa Lowassa katika "ununuzi” huo ulikuwa mkubwa huku Chadema wakiendelea kumchukulia kama “mungu-mtu” flani. Na hatimaye, yeye mwenyewe aliamua kurudi CCM, jambo lilitabiriwa na jasusi wako kitambo.
#Tujikumbushe: I predicted Lowassa na Sumaye "wakipigwa mkwara" watarudi CCM. And kurudi CCM they did 2 yrs later! https://t.co/r0FVpBAiXd
Desemba 7 mwaka jana niliweka bandiko hili huko @JamiiForums
"Magufuli, Lowassa, Rostam, Apson: Pengine ni Mikutano tu, pengine ni zaidi ya mikutano." https://t.co/oAvBtbzDRn https://t.co/u6uXkIY0dA
"Aliyekuwa mgombea urais kwa tiketi ya UKAWA katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2015, Waziri Mkuu wa zamani Edward Lowassa, atangaza kurejea CCM. Asema anaridhishwa na uchapakazi wa Rais Magufuli"
#FutureTweet #MarkThisTweet [Future Tweet ni tweet ya kufikirika japo yaweza kuwa kweli] https://t.co/DiiKxtbwj3
Na kama kuna wakati ambapo Lissu alipoteza mwelekeo ni pale aliposimama kidete kumuunga mkono Lowassa, ambaye ujio wake ulisababisha mmoja wa wanasiasa mahiri wa siasa za upinzani, Dkt Slaa, kuamua kujiweka kando na chama hicho. Licha ya Slaa “wa sasa” kuwa “muimba mapambio kwa Magufuli,” enzi zake alikuwa mwanasiasa tegemeo kwa taifa na alifanya kazi kubwa ya kuifikisha Chadema ilipo sasa.
Ukiondoa kasoro hiyo, ambayo Lissu anaweza kuifuta kirahisi tu kwa kuwaomba msamaha Watanzania kwa kutetea ujio wa Lowassa, ambao kwa hakika umejibu swali alilouliza Dkt Slaa, kuwa “je Lowassa ni asset au liability?”
Japo uwepo wa Lowassa huko Chadema kwa kiasi flani ulichangia kupunguza makali ya Lissu ambaye hata kabla ya kuwa mwanasiasa alikuwa mwanaharakati mahiri kwenye masuala ya mazingira, siasa za kidikteta za Magufuli zilifanikiwa kumrejesha tena Lissu kwenye chati. Na yayumkinika kutamka bayana kuwa kabla ya jaribio la kumuua, Lissu alishika nafasi ya kwanza miongoni mwa wapinzani katika kumkosoa Magufuli.
Na ndio maana mtuhumiwa wa kwanza katika jaribio la kumuua Lissu anabaki kuwa Magufuli, na “mwanae Daudi Albert Bashite (nitamwongelea huyo baadaye kuhusiana na kurudi kwa Lissu).
Lissu The Survivor
Ni rahisi kuangalia video hii ya mapokezi ya Lissu hapo jana na kupatwa na msisimko na furaha
TUNDU LISSU ASIMAMISHA SHUGHULI ZA JIJI LA DAR ES SALAAM KWA UJIO WAKE
Hata hivyo, hali haikuwa hivyo takriban miaka mitatu iliyopita
TUNDU LISSU APIGWA RISASI, HALI YAKE MBAYA
Tukio hilo la jaribio la mauaji dhidi ya Lissu linatoa taswira kuu tatu.
Udikteta wa Magufuli: Kwa kuangalia matukio yaliyojiri kabla ya na baada ya tukio hilo la kinyama, haihitaji kuwa jasusi kubaini kuwa kuna mkono wa Magufuli katika tukio hilo. Licha ya kutofanya jitihada zozote za kuwasaka waliofanya shambulio hilo, Magufuli pia aliwazuwia wana-CCM kumjulia hali mwanasiasa huyo. Na hata alipokuwa kwenye matibabu nchini Ubelgiji, Balozi wa Tanzania wa wakati huo , Joseph Sokoine, alijikuta akirudishwa nyumbani kwa “kosa” la kumtembelea Lissu.
Uimara wa Lissu: Japo anayestahili pongezi ni Mungu kwa “kukataa matakwa ya Magufuli na mwanae Bashite,” lakini pia pia Lissu anastahili pongezi kwa sababu tangu alipoweza kuongea baada ya jaribio la kumuua, ameendelea kuwa mwiba dhidi ya Magufuli. Ameweka kando uoga. Na japo baadhi yetu tumeonyesha wasiwasi kuhusu usalama wake, ameamua “liwalo na liwe.”
Mapungufu ya Chadema na Watanzania kwa ujumla: Chadema wamemwangusha Lissu. Kama walivyowaangusha wenzao kadhaa
... kama ambavyo hawajaandamana kuhusu kuuawa kwa kamanda mawazo, kuuawa kwa diwani Luena, kuuawa kwa katibu kata hananasifu Daniel, kufungwa Sugu, Lema kuwekwa rumande muda mrefu, Mbowe + Matiko kuwa rumande miezi kadhaa, na hilo jaribio la kumuua Mheshimiwa Lissu https://t.co/l0vbGh0kqU
Japo jana wamejitahidi kumpatia Lissu mapokezi anayostahili, kushindwa kuchukua hatua yoyote ile dhidi ya jaribio hilo la kumuua Lissu linawapa moyo watesi wake kujaribu tena. Na hapa ndio anapoingia Bashite (nitarejea kwenye hili).
Moja ya sababu kubwa zinazomfanya Magufuli kuwa alivyo muda huu ni ukweli kwamba hakuna incentive yoyote kwa yeye kufanya tofauti na afanyavyo muda huu
Unajua nini cha kusikitisha zaidi kuliko imani hii fyongo ya Jiwe?
(1) Hakuna incentive yoyote ya kumfanya abadili imani hiyo (can't blame him really because if it's working for him, why fix it?)
(2) Ndugu zetu wa upinzani wamekubali kuwa hii ndio stahili yao. https://t.co/pDLjIKQOah
Lakini kwa vile lawama hazijengi, Chadema - na Watanzania kwa ujumla - wanaweza kushikamana na Lissu katika muda huu uliosalia, kufanya jitihada za kumng'oa Magufuli KWA GHARAMA YOYOTE.
Rais Tundu Lissu?
Kuna mambo kadhaa kabla ya safari ya Lissu kuwa rais kutimia. Moja ya mambo hayo ni pamoja na umuhimu kwa Chadema kuhitimisha mchakato wa kusaka mgombea wa nafasi ya urais kwa tiketi ya chama hicho. Taarifa zinadai kuwa matokeo ya awali yalionyesha kuwa mshindi wa kura za ndani ni Lazaro Nyalandu akifuatiwa na Lissu na watatu ni yule “dada kutoka CCM.”
Kadhalika, taarifa za kijasusi zilionyesha kuwa Mwenyekiti Mbowe alikuwa akipendelea zaidi mgombea awe Nyalandu kuliko Lissu.
Hata hivyo, kwa kuangalia mapenzi makubwa waliyoonyesha wana-Chadema na Watanzania kwa ujumla jana katika mapokezi ya Lissu, itakuwa ni “uwendawazimu” kwa chama hicho kutompitisha mwanasiasa huyo kuwa mgombea wake.
Na si mapokezi hayo tu, bali itakuwa ni kumuenzi kwa sababu ni miujiza tu iliyookoa maisha yake, ambayo aliyaweka hatarini si kwa ajili yake binafsi bali kwa ajili ya Watanzania kwa ujumla.
Kadhalika, Lissu anaweza kupata kura za huruma sio tu za wana-Chadema wenzake bali hata wasio na vyama na baadhi ya wana-CCM.
Kubwa zaidi, kwa mara ya kwanza kabisa tangu Magufuli aingie madarakani, jana Tanzania imeshuhudia NGUVU YA UMMA ikiwanyamazisha polisi wambao awali waliharamisha mikusanyiko yoyote ile katika mapokezi ya Lissu.
Badala ya kulipongeza jeshi la polisi “kwa busara za kutotumia mabavu” ni vema kuwapongeza wananchi waliojitoa mhanga na kupuuza vitisho vya jeshi hilo, na kuingia mtaani kumpokea Lissu.
Japo Lissu anaweza kushinda urais (endapo utakuwa wa huru na wa haki) pengine huu si wakati mwafaka kujadili nafasi yake ilhali bado kuna mchakato unapaswa kupitiwa kabla hajatangazwa kuwa mgombea.
Hata hivyo, Chadema ijiandae kwa anguko kubwa endapo haitompitisha Lissu (hata kama chaguo la Mbowe ni Nyalandu, kwa mujibu wa taarifa za kijasusi).
#UshauriWaBure: Dear @ChademaTz nadhani umati uliojitokeza leo kumpokea #TunduLissu licha ya vitisho vya @tanpol umewarahisishia kazi ya kuteua mgombea urais kwa tiketi ya chama chenu. Mkimkata mmeua chama. https://t.co/fz0KZSKwdf
What's next?
Mambo ni mengi lakini muda ni mchache. Sio tu katika uandishi wa uchambuzi huu tu bali pia hata kwenye suala la Lissu.
Moja ya yatakayojiri ni jitihada za Magufuli kumzuwia Lissu. Kuna kila dalili ya kujaribu kuitumia mahakama kumtia Lissu hatiani ili ashindwe kugombea, au kumshindisha mahakamani ili awe bize na kesi zake badala ya kampeni za uchaguzi.
Lakini la pili, na hili linapaswa kuchukuliwa kwa uzito mkubwa na Chadema pamoja na Lissu mwenyewe, taarifa nilizonazo ni kwamba Bashite anataka “kumtumia Lissu kama chambo cha kumpatanisha na baba yake (Magufuli).” Kwa mujibu wa taarifa hizo ambazo sina shaka nazo kutokana na chanzo chenyewe, jaribio la kumdhuru Lissu litafanywa katika namna ambayo itajenga picha kuwa wahusika ni “wapinzani wa Lissu ndani ya Chadema.”
Hata hivyo, japo mkakati huo haramu una baraka za “rogue elements ndani ya Idara ya Usalama wa Taifa,” haujamfikia Magufuli rasmi.
Licha ya kutaka kutumia suala la Lissu “kurekekebisha uhusiano wake na baba yake,” Bashite pia anatambua bayana nini kitamfika endapo Lissu atafanikiwa kushinda uchaguzi na kuwa Rais, kama ambavyo Magufuli pia anatambua hilo.
Ni matarajio yangu kuwa Chadema na Lissu mwenyewe watachukua tahadhari zote kuhakikisha sio tu usalama wa Lissu na wote kwa ujumla bali pia kuepuka makosa ya kizembe yanayoweza kuwarahisishia Bashite na baba yake azma ya kudhuru.
Nimalizie kwa kugusia swali ambalo pengine unajiuliza. Kwahiyo “urais wa Membe ndio umeota mbawa?” Naomba nihifadhi jibu la swali hili hadi hapo Chadema watakapotangaza mgombea wao wa kiti cha urais.
MATANGAZO
Unakaribishwa kujiunga na kozi ya udukuzi wa kimaadili (ethical hacking) kwa Kiswahili ambayo inatolewa bure kwa members wa jarida hili.
Huduma za usadi wa siasa (political consulting)
Huduma maalum kwa vyama vya siasa, wagombea, timu za kampeni, nk
Duka la mtandaoni la vitabu vya kielektroniki vya Evarist Chahali
Don’t miss out on the other issues by Evarist Chahali
Become a member for $5 per month
You can manage your subscription here.
If you don't want these updates anymore, please unsubscribe here.
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here.
Created with Revue by Twitter.